Sermón AYER1485-193
Fuente
Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485
p. 193-195
Autor
Bernardino de Sahagún
Orden de frailes menores
Título
san Esteban / In die Sancti Stephani
Tema
Gloria in excelsis deo [Lc 2, 14]
Fecha
Entre 1540 y 1563
Resumen
Sermón estructurado en cuatro secciones: 1) exordio. Está enfocado en que los oyentes enseñen a sus hijos a cuidar y tratar bien las cosas ajenas. 2) primera parte. Se invite al oyente a tratar bien la honra, la fama, en tanto atributo inherente de Dios. 3) segunda parte. Se menciona cómo Lucifer quiso tener la honra, la fama de Dios y cómo Adán y Eva pretendieron hacer lo mismo, por lo que fueron castigados. De particular importancia es el final de esta sección, en el que se menciona a los idólatras y los objetos que para ellos son dignos de adoración (piedras, agua, etcétera). También se invita a los gobernantes indígenas a combatir la idolatría. 4) la tercera parte. A partir de las palabras de san Esteban durante su martirio, se exponen las virtudes de cuidar y tratar bien la fama, la honra de Dios, hasta el punto de morir por ella.
Materia bíblica
Is 42, 8
Lc 2, 14 (Tema)
1 Tim 1, 17
Vocabulario cristiano
- ángel (neologismo: préstamo)
- ángel
- ánima (neologismo: préstamo)
- alma
- ánima
- apóstoles (neologismo: préstamo)
- apóstoles
- Dios (neologismo: préstamo)
- Dios
- mictlan (neologismo: extensión semántica)
- Infierno
- lugar de muertos (lit.)
- necuatequiliztli (neologismo: derivación léxica)
- acto de echarse agua en la cabeza (lit.)
- Bautismo
- teotl (neologismo: extensión semántica)
- Dios
- divinidad
- teotlahtolli (neologismo: derivación léxica)
- palabra de teotl (lit.)
- palabra divina
- Sagrada Escritura
- tlacatecolotl (neologismo: extensión semántica)
- búho humano (lit.)
- búho-persona (lit.)
- demonio
- diablo
- tlateotocani (neologismo: derivación léxica)
- el que tiene a las cosas por teotl (lit.)
- hereje
- idólatra
Observaciones de contenido
Aunque se trata de un sermón dedicado a san Esteban, los pormenores de su martirio son abordados de manera tangencial, más bien se retoma el por qué amó la cruz de Jesucristo.
Fragmentos
Auh in yevatzin Sant Estevan in axcan tictolhuiquixtililia, ca vel achto omomiquili in ipanpa ymalhuiloca in itenyoyzin in imaviçotzin totecuyo dios. Ca in ixpan in judiosme oquimoyectenevili totecuyo Jesuchristo inic oquichtli inic teotl: auh in yevantin amo quimoneltoquitiaya totecuyo Jesuchristo quinmavili quinmopinauhtili, ic cenca omotequipachoque ic cenca omotlapololtique in judiosme, in amo quimoneltoquitiaya totecuyo Jesuchristo: niman ic quicuitivetzque in Sant Esteuan, atlauhco quivicoque, umpa caltenco quimotetepachilhuique. Auh ye quitetepachova, otlapouh in ilhuicac, oquimottili yn totecuyo Jesuchristo, ymayeccampa moyetztica in itlaçotatzin dios. Niman quimotlatlauhtili quimolhuili. Notecuiyoe in yeuantin nechmictia, ma camo tiquinmotlatzacuiltiliz, auh ma moplatzinco xiqualmocelili yn nanima. Inin oconito, niman momiquili. Yevatlyn, ca cenca qualli in quichiuh Sant Esteuan: ca ipanpa omomiquili in iyectenevaloca in imaviztililocatzin totecuyo dios: ca cenca qualli neixcuitilli yn otechmocavililitia, Auh ypanpa ye papaqui ye motlamachtia in axcan yn umpa ilhuicatl itic etc. (p. 195)
Palabras clave
alcalde, ángeles, judíos, Lucifer, pecado original, san Esteban, topileh
Referencias
manuscrito disponible en:
https://www.wdl.org/en/item/15018/view/1/1/
Como citar
Bernardino de Sahagún, "san Esteban / In die Sancti Stephani", Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485, p. 193-195. Recuperado del catálogo Sermones en Mexicano, https://sermonesenmexicano.unam.mx/sem/sermon?s=ayer1485-193 [consulta 5 de septiembre de 2026].


