Sermón AYER1485-174
Fuente
Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485
p. 174-176
Autor
Bernardino de Sahagún
Orden de frailes menores
Título
XVIII domingo después de Pentecostés / Dominica 18 post penthecostes
Tema
Quare cogitatis mala in cordibus vestris? [Mt 9, 4]
Fecha
Entre 1540 y 1563
Resumen
Sermón breve distribuido en cuatro secciones: 1) exordio. Se invita a los padres a amonestar a sus hijos sobre cómo el sospechar de otros puede matar el alma y el cuerpo de las personas. Al principio de esta sección hay un ejemplo tomado de II Samuel, en el que un subordinado del rey David mata a una persona de la nobleza, sin mayor razón que las sospechas de su mente. 2) primera parte. Es una traducción al náhuatl, con varias digresiones y explicaciones, del pasaje que está en Mateo 9, en el que, después de haber curado a un enfermó, los judíos sospechan y piensan mal de las acciones de Jesús y éste, después de “mirar en sus corazones”, advierte las dudas de sus detractores. 3) segunda parte. Gira en torno a una serie de circunstancias hipotéticas que el predicador debía enunciar ante el público, para que tuvieran claro cómo las sospechas podían perjudicar a las personas implicadas. Al final de esta sección se propone un símil entre los que “piensan que todo lo que ven es pecado” y el basilisco, la serpiente mítica que tenía la capacidad de matar gente con la mirada. En el símil, los “suspicaces” matan el ánima de los demás al achacarles pecados de los que, mas allá de la mirada maliciosa, no hay evidencia alguna. 4) tercera parte. Se invita al público a seguir una serie de consejos simples para que cuando vean en los demás algo que no es del todo claro o que aparentemente no es bueno, lo minimicen antes de sospechar que se trata de un pecado.
Materia bíblica
Eclo 2, 14
Eclo 11, 35
Lc 6, 37
Mt 9, 4 (Tema)
Mt 7, 2
Vocabulario cristiano
- ánima (neologismo: préstamo)
- alma
- ánima
- ilhuicac tlahtocayotl (neologismo: derivación léxica)
- reino del cielo
- misa (neologismo: préstamo)
- misa
- nemaquixtiliztli (neologismo: derivación léxica)
- salvación
- teotlahtolli (neologismo: derivación léxica)
- palabra de teotl (lit.)
- palabra divina
- Sagrada Escritura
- tlacatecolotl (neologismo: extensión semántica)
- búho humano (lit.)
- búho-persona (lit.)
- demonio
- diablo
- tlatlacolli (neologismo: extensión semántica)
- daño (lit.)
- defecto
- pecado
- tlatlatlauhtiliztli (neologismo: extensión semántica)
- Acto de rogar (lit.)
- rezar
Observaciones adicionales
El sermón presenta tachaduras, anotaciones marginales y entre renglones y adiciones de citas latinas con su traducción al náhuatl.
Fragmentos
Ca yn mochintin tecuculiani, yvan temictiani tetech chicotlamati: çan nen tecuculia çan nen temictia. Yuh quichiuh ce tlacatl yyaotequivacauh in dauid ytoca Joab, tetech chicotlamatiliztica çan nen oquimicti ce tlacatal vei pilli ytoca catca abner, ic cenca otlaocux omotolini in dauid 2 regum 3 capitulo Ipanpay in antetavan antenanva cenca monequi anquinnonotzazque in amopilhuan, inic amo tetech chicotlamatizque anquimilhuizque. Notlaçopilhuane yn tetech chicotlamatiliztli, cenca amo qualli vel tetlapololti vel tetolini: auh in tetech chocotlamatini cenca tlaelittoni vel telchiualoni niman acan tlaçotlalo Dominica 18 1ª addition Iuh ca in teuhtlatolli. Ve duplici corde et labiis scelestis. Ecclesiastico 2 quitoznequi O yntlaveliltic yn çan nen tetech chicoyolloa tetech chicotlatoa ipanpay vel xicmalhuican in amoyollo inic amo ytech momatiz, chicotlamatiliztli. In tonantzin Santa yglesia in axcan çan no yuh techmononochilia yn timochintin tipilhua, inic amo tetech tichicotlamatizque, (p. 174)
auh in iquac tiquitta monamic aca oquichtli quinonotza anoço mochpuch timomati aço quimomecatiznequi, in iuh ticchiuay vel ticpanauiya ca yolcatontli itoca basilisco itlachializtica temictia: auh in teuatl ca no motlachializtica titemictia yvantimomictia, in tlein tiquitta in timomati ca mochi tlatlaculli, ca tlauelilocayutl, ic ticmictia yn manima yvan in teanima temictiani tlatlaculli ytech tictlamia vel ticpanauiya in basilisco inic temictiani (p. 175)
Palabras clave
basilisco, David, fariseos, Joab, judíos
Referencias
manuscrito disponible en:
https://www.wdl.org/en/item/15018/view/1/1/
Como citar
Bernardino de Sahagún, "XVIII domingo después de Pentecostés / Dominica 18 post penthecostes", Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485, p. 174-176. Recuperado del catálogo Sermones en Mexicano, https://sermonesenmexicano.unam.mx/sem/sermon?s=ayer1485-174 [consulta 5 de septiembre de 2026].


