UNAM IIH Sermones en mexicano

Sermón AYER1485-174

Regresar

Fuente

Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485
p. 174-176

Autor

Bernardino de Sahagún
Orden de frailes menores

Título

XVIII domingo después de Pentecostés / Dominica 18 post penthecostes

Tema

Quare cogitatis mala in cordibus vestris? [Mt 9, 4]

Fecha

Entre 1540 y 1563

Resumen

Sermón breve distribuido en cuatro secciones: 1) exordio. Se invita a los padres a amonestar a sus hijos sobre cómo el sospechar de otros puede matar el alma y el cuerpo de las personas. Al principio de esta sección hay un ejemplo tomado de II Samuel, en el que un subordinado del rey David mata a una persona de la nobleza, sin mayor razón que las sospechas de su mente. 2) primera parte. Es una traducción al náhuatl, con varias digresiones y explicaciones, del pasaje que está en Mateo 9, en el que, después de haber curado a un enfermó, los judíos sospechan y piensan mal de las acciones de Jesús y éste, después de “mirar en sus corazones”, advierte las dudas de sus detractores. 3) segunda parte. Gira en torno a una serie de circunstancias hipotéticas que el predicador debía enunciar ante el público, para que tuvieran claro cómo las sospechas podían perjudicar a las personas implicadas. Al final de esta sección se propone un símil entre los que “piensan que todo lo que ven es pecado” y el basilisco, la serpiente mítica que tenía la capacidad de matar gente con la mirada. En el símil, los “suspicaces” matan el ánima de los demás al achacarles pecados de los que, mas allá de la mirada maliciosa, no hay evidencia alguna. 4) tercera parte. Se invita al público a seguir una serie de consejos simples para que cuando vean en los demás algo que no es del todo claro o que aparentemente no es bueno, lo minimicen antes de sospechar que se trata de un pecado.

Materia bíblica

Eclo 2, 14

Eclo 11, 35

Lc 6, 37

Mt 9, 4 (Tema)

Mt 7, 2

Vocabulario cristiano
ánima (neologismo: préstamo)
alma
ánima
ilhuicac tlahtocayotl (neologismo: derivación léxica)
reino del cielo
misa (neologismo: préstamo)
misa
nemaquixtiliztli (neologismo: derivación léxica)
salvación
teotlahtolli (neologismo: derivación léxica)
palabra de teotl (lit.)
palabra divina
Sagrada Escritura
tlacatecolotl (neologismo: extensión semántica)
búho humano (lit.)
búho-persona (lit.)
demonio
diablo
tlatlacolli (neologismo: extensión semántica)
daño (lit.)
defecto
pecado
tlatlatlauhtiliztli (neologismo: extensión semántica)
Acto de rogar (lit.)
rezar
Observaciones adicionales

El sermón presenta tachaduras, anotaciones marginales y entre renglones y adiciones de citas latinas con su traducción al náhuatl.

Fragmentos

Ca yn mochintin tecuculiani, yvan temictiani tetech chicotlamati: çan nen tecuculia çan nen temictia. Yuh quichiuh ce tlacatl yyaotequivacauh in dauid ytoca Joab, tetech chicotlamatiliztica çan nen oquimicti ce tlacatal vei pilli ytoca catca abner, ic cenca otlaocux omotolini in dauid 2 regum 3 capitulo Ipanpay in antetavan antenanva cenca monequi anquinnonotzazque in amopilhuan, inic amo tetech chicotlamatizque anquimilhuizque. Notlaçopilhuane yn tetech chicotlamatiliztli, cenca amo qualli vel tetlapololti vel tetolini: auh in tetech chocotlamatini cenca tlaelittoni vel telchiualoni niman acan tlaçotlalo Dominica 18 1ª addition Iuh ca in teuhtlatolli. Ve duplici corde et labiis scelestis. Ecclesiastico 2 quitoznequi O yntlaveliltic yn çan nen tetech chicoyolloa tetech chicotlatoa ipanpay vel xicmalhuican in amoyollo inic amo ytech momatiz, chicotlamatiliztli. In tonantzin Santa yglesia in axcan çan no yuh techmononochilia yn timochintin tipilhua, inic amo tetech tichicotlamatizque,  (p. 174)

auh in iquac tiquitta monamic aca oquichtli quinonotza anoço mochpuch timomati aço quimomecatiznequi, in iuh ticchiuay vel ticpanauiya ca yolcatontli itoca basilisco itlachializtica temictia: auh in teuatl ca no motlachializtica titemictia yvantimomictia, in tlein tiquitta in timomati ca mochi tlatlaculli, ca tlauelilocayutl, ic ticmictia yn manima yvan in teanima temictiani tlatlaculli ytech tictlamia vel ticpanauiya in basilisco inic temictiani (p. 175)

Palabras clave

basilisco, David, fariseos, Joab, judíos

Referencias

manuscrito disponible en:
https://www.wdl.org/en/item/15018/view/1/1/

Como citar

Bernardino de Sahagún, "XVIII domingo después de Pentecostés / Dominica 18 post penthecostes", Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485, p. 174-176. Recuperado del catálogo Sermones en Mexicano, https://sermonesenmexicano.unam.mx/sem/sermon?s=ayer1485-174 [consulta 5 de septiembre de 2026].