UNAM IIH Sermones en mexicano

Sermón AYER1485-172

Regresar

Fuente

Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485
p. 172-174

Autor

Bernardino de Sahagún
Orden de frailes menores

Título

XVII domingo después de Pentecostés / Dominica 17 post penthecostes

Tema

Et Interrogauit eu unus ex eis legis doctor tentans eum [Mt 22, 35]

Fecha

Entre 1540 y 1563

Resumen

Sermón breve dispuesto en cuatro secciones: 1) exordio. Se propone a los padres una amonestación hipotética sobre cómo evitar que sus hijos estén fisgoneando la vida de los demás, principalmente en lo que respecta a los pecados ajenos. 1) primera parte. A modo de ejemplo, se presenta una traducción al náhuatl de un pasaje tomado de Mateo 22, donde los judíos solamente estaban espiando las acciones de Jesús para juzgarlas. 3) segunda parte. Hay otros dos ejemplos tomados del Génesis, el primero corresponde a la enemistad entre Caín y Abel y sirve para ejemplificar cómo los que causan pena a otros van al mictlan (infierno). El segundo versa sobre cómo Cam, uno de los tres hijos de Noé, espió a su padre mientras dormía, lo encontró desnudo y fue a decírselo a sus dos hermanos, quienes avergonzados cubrieron a su padre con una manta. Este ejemplo da la pauta al predicador para hablar de quienes espían a los demás con tal de exhibirlos y burlarse de ellos. Al final de esta sección se presenta un símil entre los fisgones, que solo buscan los pecados de otros, y algunos animales como el puerco y el zopilote, que buscan su comida escarbando en el suelo o en lugares llenos de podredumbre. 4) tercera parte. Se le dice al oyente cómo puede ser una persona “de buen corazón” y qué debe hacer cuando, por accidente, escucha o ve los pecados ajenos.

Materia bíblica

Eclo 12, 15

Lc 17, 3-4

Mt 22, 35 (Tema)

Vocabulario cristiano
ángel (neologismo: préstamo)
ángel
ánima (neologismo: préstamo)
alma
ánima
mictlan (neologismo: extensión semántica)
Infierno
lugar de muertos (lit.)
misa (neologismo: préstamo)
misa
nemaquixtiliztli (neologismo: derivación léxica)
salvación
teopixqui (neologismo: extensión semántica)
El que guarda al teotl (lit.)
sacerdote
teotlahtolli (neologismo: derivación léxica)
palabra de teotl (lit.)
palabra divina
Sagrada Escritura
tlacatecolotl (neologismo: extensión semántica)
búho humano (lit.)
búho-persona (lit.)
demonio
diablo
tlamahuizolli (neologismo: extensión semántica)
milagro
portento (lit.)
tlatlacolli (neologismo: extensión semántica)
daño (lit.)
defecto
pecado
tlatlatlauhtiliztli (neologismo: extensión semántica)
Acto de rogar (lit.)
rezar
Observaciones adicionales

El sermón presenta tachaduras, anotaciones marginales y entre renglones y adiciones de citas latinas con su traducción al náhuatl.

Fragmentos

In teuatl teca timoyolcocoua, tiquinnenevilia in judiosme in ica moyolcocoque totecuiyo. Auh in teuatl titetlatlatta titeiztlacova ticnenevilia in tlacateculutl, ca tlacatecolutl ytequiuh yn ticmotequitia, ca nouiyan teiztlacotinemi inic teteixpanuiznequi temauizpoloznequi. In teuatl çan no yuh ticchiua tictemotinemi in tlaolli ticquaz in iuh quichiua pitzotl tictemotinemi in palanqui nacatl inic ticquaz in iuh quichiua tzopilotl, ca quitocatiuh quineuctiuh in iyaca in palanqui nacatl, inic quiquaz: çan çan no yuh ticchiua o motlaueliltic etc. Notlaçopilhuane ma motelchiua ma xicmocaualtica in tetlatlattaliztli in teiztlacoliztli, ca tlacateculuyotl. Auh in amopilhua xiquintlacaualtica inic amo tetlatlattazque inic amo teiztlacuzque, auh inic amo tetlattilizque, in amo quittazque tepinauiz ic xiquintlatzacuiltica etc.  (p. 173)

Palabras clave

Abel, Adán, Caín, Cam, fariseos, fiscal, judíos, Noé, obispo, Sem, topileh

Referencias

manuscrito disponible en:
https://www.wdl.org/en/item/15018/view/1/1/

Como citar

Bernardino de Sahagún, "XVII domingo después de Pentecostés / Dominica 17 post penthecostes", Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485, p. 172-174. Recuperado del catálogo Sermones en Mexicano, https://sermonesenmexicano.unam.mx/sem/sermon?s=ayer1485-172 [consulta 5 de septiembre de 2026].