UNAM IIH Sermones en mexicano

Sermón AYER1485-145

Regresar

Fuente

Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485
p. 145-147

Autor

Bernardino de Sahagún
Orden de frailes menores

Título

III domingo después de Pentecostés / Dominica 3 post penthecosten

Tema

Quis ex vobis homo qui habet centum oues, et si perdiderit unam ex illis nonne dimittet nonaginta [Lc 14, 4]

Fecha

Entre 1540 y 1563

Resumen

Sermón breve distribuido en cuatro secciones: 1) exordio sin título, donde se presenta al auditorio una apología a la “buena mujer”, a aquella que procura el bien para su familia y los animales de su casa, basada en el pasaje conocido como el “elogio de la mujer virtuosa” de los Proverbios de Salomón. 2) primera parte. Se habla de la manera en que Dios ama, cuida y nunca abandona una sola de sus pertenencias. 3) segunda parte. Se describe cómo “Nuestro Señor” perdió a la humanidad, perdiendo primero a Lucifer, quien se volvió malo, y posteriormente a Adán y Eva y, por añadidura, al resto de las personas. Asimismo, se describe cómo Jesús, a través de sus enseñanzas, “anduvo buscado” a quienes perdió en el pasado y cómo los salvó a través de su muerte en la cruz. 4) tercera parte. Se exhorta a los gobernantes nahuas a que tomen ejemplo de Jesús y protejan a las personas de buen corazón y que castiguen a los que no tienen buen corazón, también se exhorta a los casados para que cuiden de sus esposas y de sus hijos.

Materia bíblica

Lc 14, 4 (Tema)

Lc 15, 1

Pr 31, 10

Pr 31, 15

Pr 31, 11

Vocabulario cristiano
ángeles (neologismo: préstamo)
ángeles
ánima (neologismo: préstamo)
alma
ánima
doctrina cristiana (neologismo: préstamo)
mictlan (neologismo: extensión semántica)
Infierno
lugar de muertos (lit.)
misa (neologismo: préstamo)
misa
paraíso terrenal (neologismo: préstamo)
Paraíso terrenal
teotlahtolli (neologismo: derivación léxica)
palabra de teotl (lit.)
palabra divina
Sagrada Escritura
tlacatecolotl (neologismo: extensión semántica)
búho humano (lit.)
búho-persona (lit.)
demonio
diablo
Observaciones de contenido

Llama la atención una mención, de manera tangencial, a los "diez cielos" en los que, según el modelo clásico, estaba repartida la bóveda celeste.

Observaciones adicionales

El sermón presenta anotaciones marginales y adiciones de citas latinas con su traducción al náhuatl.

Fragmentos

tla xiqualmocaquitica, yn totecuyo dios vel nelli quimotlaçotilia in ixquich yaxcatzi, in ixquichtin itlachivalhuan cenca quinmocuitlavitzinoa, niman atle quimixcavilia. Ca yevatzin quimocuitlavitzinoa in ilhuicame matlactlamantli, no quimocuitlavitzinoa yn tonatiuh yn metztli in cicitlalti; auh in inetlacuitlavilitzi, ynic quimocuitlavitzinoa, mochipa quichiva in itequiuh aic quitlacova anoic quitlaniz. Auh intla çan achitzinca quimixcaviliz totecuiyo, niman mochi itlacauiz, niman mochi poloviz etc. No yevatzin quimocuitlauitzinoa yn mixtli, in quavitl in cetl, in ayavitl, in xopaniztli, yn tonalli yn cemilhuitl, in ceyoual, ytencopatzinco mochiua in mixtli in quiyavitl, yn cepayauitl, yn teciuitl, intla camo yevatzin quimonavatiliz intla camo yeuatzin quimocuitlavitzinoz, atle vel mochiuaz. In iquac motlanavatilia nimanquiyavi, in iquac motlanavatilia tona, in iquac motlanavatilia, cevetzi etc. atle çan nen mochiua No yevatzin quimocuitlauitzinoa in tlalli ytic mochiva in cuztic teocuitlatl, yvan in iztac, in tepuztli in temetztli, in quetzalitztli, in tevilotl in ixquich tlaçotetl etc ytencopatzinco mochiva yvan ytencopatzinco valneci, ca amo çan nen mochiva amo çannen neci. (p. 145)

Palabras clave

Adán, Eva, Lucifer, mujer

Referencias

manuscrito disponible en:
https://www.wdl.org/en/item/15018/view/1/1/

Como citar

Bernardino de Sahagún, "III domingo después de Pentecostés / Dominica 3 post penthecosten", Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485, p. 145-147. Recuperado del catálogo Sermones en Mexicano, https://sermonesenmexicano.unam.mx/sem/sermon?s=ayer1485-145 [consulta 5 de septiembre de 2026].