UNAM IIH Sermones en mexicano

Sermón AYER1485-14

Regresar

Fuente

Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485
p. 14-16

Autor

Bernardino de Sahagún
Orden de frailes menores

Título

IV domingo de Adviento / Dominica 4a adventum Domini

Tema

Parate viam domini, rectas facite semitas eius. [Mc 1, 3]

Fecha

Entre 1540 y 1563

Resumen

Sermón distribuido en cuatro secciones: 1) exordio (sin título) en que los padres deben amonestar a sus hijos sobre la importancia de prepararse antes de cualquier actividad importante para la vida. 2) Primera parte, donde, a manera de ejemplo, se relata la manera en que Juan el bautista exhortaba a la gente a prepararse para recibir al Señor. 3) Segunda parte, dirigida a los pecadores que obstruyen a Dios para que no entre en ellos. Aquí hay un símil que compara a Dios con un tlahtoani que quiere entrar donde los maceguales, pero ellos no se lo permiten, por lo que el tlahtoani se enoja con ellos y los mata. 4) Tercera parte, donde el predicador les dice a los oyentes los seis pasos para prepararse bien y recibir al Señor; se trata de una especie de resumen, en seis pasos, del sacramento de la penitencia, el cual conlleva el examen de conciencia, el arrepentimiento, la confesión y la penitencia para poder ser perdonado por Dios.

Materia bíblica

Ap 3, 20

Mc 1, 3 (Tema)

Pr 16, 1

Pr 8, 31

Sl 88, 15

Vocabulario cristiano
ánima (neologismo: préstamo)
alma
ánima
confirmación (neologismo: préstamo)
Confirmación
gracia (neologismo: préstamo)
gracia
necuatequiliztli (neologismo: derivación léxica)
acto de echarse agua en la cabeza (lit.)
Bautismo
neyolmelahualiztli (neologismo: derivación léxica)
confesión
declaración de lo que hay en el corazón (lit.)
declaración de lo vivido (lit.)
enderezamiento del corazón (lit.)
sacramento (neologismo: préstamo)
sacramento
teotl (neologismo: extensión semántica)
Dios
divinidad
Observaciones de contenido

El principio del sermón se agregó, de manera extemporánea a la copia, un exordio sobre el mismo tópico que el exordio original, pero dirigido a quien era tlahtoani (gobernante) y pilli (noble).

Observaciones sobre el vocabulario

A lo largo del sermón aparece, en tres ocasiones, el difrasismo in tetl in cuahuitl (la piedra, el palo), pero llama la atención que fue utilizado de manera literal, es decir, no para referirse al castigo, sino a simples piedras y palos. En una ocasión haciendo referencia a los materiales de construcción de una casa y en las dos siguientes a piedras y palos que obstaculizan el camino.

Observaciones adicionales

El sermón presenta varias anotaciones marginales, adiciones de citas latinas con su traducción al náhuatl y texto en náhuatl que amplía el sermón original, entre ellas, un exordio al principio del sermón. Hay una versión de este sermón en el manuscrito 1482 de la Biblioteca Nacional de México (fols. 7v.-9v.)

Fragmentos

In tlacencavaliztli, anoço necencavaliztli; cenca nouiyan monequi. In timocaltiznequi achto monequi ticcencavaz in tetl in quavitl: intla canapa tiaznequi achto ticcencaua yn mitac. Intla ticnamictiznequi mochpuch anoço motelpuch: achto ticcencavilia in itlatqui etc. Intla aca ye quauhtic moquatequiznequi, inic vel mochivaz achto monequi mocencauaz. In aquique moyolmelavaznequi achto monequi mocencauazque: inic vel mochivaz neyolmelavaliztli etc.  (p. 14)

Tla xiccaqui yn timotolinia titlatlacovani, in titlavanqui in tichtecqui, yn timomecatitinemi, yn tiztlacatini etc. ca motlatlacoltica, maqualnemiliztica ticotzacuilia in totecuyo inic amo mitic mocalaquiz. In tlatlacolli ticchiuhtinemi, ca tetl quauitl ipan povi inic tictzaqua otli inic amo mitic mocalaqui totecuiyo. In ticchiua cenca temamauhti, ca vel yevatzin ticyaochiva in totecuiyo dios, yn nouiyantlatoani ixquich iveli. Intla aca çan nican tlalticpac tlatovani mopan calaquiznequi: auh intla tictzacuiliz, amo cenca qualaniz amo nimanmitzmictiz. (p. 15)

Palabras clave

Juan Bautista

Referencias

Manuscrito disponible en:
https://www.wdl.org/en/item/15018/view/1/1/

Como citar

Bernardino de Sahagún, "IV domingo de Adviento / Dominica 4a adventum Domini", Newberry Library, Ayer Collection, Ms. 1485, p. 14-16. Recuperado del catálogo Sermones en Mexicano, https://sermonesenmexicano.unam.mx/sem/sermon?s=ayer1485-14 [consulta 5 de septiembre de 2026].